Askerde Sigara Satılıyor Mu?
Türkiye’de askerliğin ne kadar kutsal bir görev olduğu neredeyse herkes tarafından bilinir. Ancak, askerlik sadece bir “görev” olmanın ötesinde, bir tür sosyal deneyimdir. Bu deneyim, aynı zamanda toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi konularda derinlemesine düşünmemizi gerektirir. “Askerde sigara satılıyor mu?” sorusu, belki de birçoğumuzun aklından geçmeyen ama üzerinde düşündüğümüzde birçok önemli soruya yol açacak bir konu. Sokakta gördüğüm, toplu taşımada karşılaştığım insanlardan, işyerimdeki sohbetlere kadar pek çok yerde bu meseleye dair ilginç gözlemlerim oldu. Gelin, askerde sigara satışının toplumsal etkilerini ve bunların çeşitlilik, toplumsal cinsiyet ve sosyal adalet ile nasıl ilişkilendirilebileceğini birlikte inceleyelim.
Askerde Sigara Satışı ve Toplumsal Cinsiyet
Toplumsal cinsiyet, aslında askerlik gibi normların, kuralların, hiyerarşilerin ve sınıflandırmaların oldukça belirgin olduğu bir alanda daha çok hissediliyor. Askerde sigara satılmasının ne kadar yaygın olduğu, aslında erkeklik ve bağımlılık arasındaki ilişkileri sorgulamamıza yol açıyor. Çünkü, askerliğin tarihsel olarak erkeklere dayalı bir kurum olduğunun farkındayız. Türkiye’de askerlik, erkeklerin geçirdiği önemli bir dönemeçtir. Erkeklerin fiziksel dayanıklılıklarını test eden ve toplumsal cinsiyet rollerinin pekiştiği bir alan olarak askerlik, sigara gibi alışkanlıkların da yaygınlaşmasına neden oluyor.
Birçok genç, askerlikte sigara içmeye başlıyor ve bu alışkanlık, sadece bireysel tercihlerden ibaret olmuyor. Bir tür “erkek olmanın” simgesi haline geliyor. Sigara içmek, sosyal bir bağ kurma, arkadaşlıklar oluşturma ve bir tür “erkekliğin” onaylanması gibi bir rol üstleniyor. Askerde sigara satışı, bu döngünün parçası olarak görünse de, aslında toplumsal cinsiyetin baskılarından biri olarak da değerlendirilebilir.
Toplumsal cinsiyetin etkileri, askerdeki bu sigara alışkanlığını sadece bireysel bir seçim olmaktan çıkarıp, kolektif bir norm haline getirebiliyor. Erkekler arasında bir dayanışma aracı olarak sigara içmenin yerleşmişliği, bir yandan da askerliğin erkeklik ve bağımlılık üzerinden kurduğu ilişkiyi pekiştiriyor. Yani, “askerde sigara satılıyor mu?” sorusu, aslında daha geniş bir kültürel ve toplumsal yapının yansımasıdır.
Çeşitlilik ve Sigara Satışı
Askerlik, her ne kadar tek tip bir deneyim gibi görünse de aslında içinde farklı etnik kökenlerden, kültürlerden ve sınıflardan gelen insanları barındıran bir mikrokozmosdur. İstanbul’daki toplu taşımada, farklı kökenlerden gelen insanları gözlemlerken, bazen şu soruyu soruyorum: Askerlik, gerçekten herkes için eşit mi? Sigara satışı meselesine geldiğimizde ise, durum biraz daha karmaşık hale geliyor.
Özellikle, düşük gelirli ailelerden gelen gençlerin sigara içme alışkanlıklarının artmasının, askerde bu alışkanlığın daha da yaygınlaşmasıyla ilişkili olduğunu söyleyebiliriz. Askerde sigara satışı, aslında bu gençlerin maddi imkânları ile de ilintili bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Sigara almak, belirli bir ekonomik güce sahip olmayanlar için daha da zorlaşabiliyor. Aynı zamanda, sigara satışı bu gençler için belki de daha fazla sosyal kabul ve aidiyet arayışı anlamına geliyor. Yani, sigara alışkanlığı ve satışı, sadece fiziksel değil, sosyal bir bağımlılık da yaratabiliyor.
Çeşitli etnik kökenlerden gelen askerlerin, sigara alışkanlıklarını birbirlerine aktararak bu kültürü içselleştirmeleri de oldukça yaygın. Dolayısıyla askerde sigara satışı, bir yandan kişisel tercihlerle ilgili olsa da, diğer yandan toplumsal yapının, sınıfın ve kültürel kodların da bir yansımasıdır. Farklı geçmişlere sahip gençlerin bir arada bulunduğu bu ortamda, sigara alışkanlıkları daha hızlı bir şekilde yayılabiliyor.
Sosyal Adalet Perspektifinden Askerde Sigara Satışı
Sosyal adalet, sadece eşit haklar meselesi değildir; aynı zamanda toplumun her kesiminin sağlıklı bir şekilde yaşama hakkını savunmaktır. Askerde sigara satılmasının bir başka önemli boyutu ise sağlıkla ilgilidir. Sigara, bilindiği üzere ciddi sağlık problemlerine yol açan bir bağımlılıktır. Askerde sigara satışı, özellikle genç yaşlarda sigara içmeye başlayan bireylerin sağlığını tehdit eden bir durumdur.
Sosyal adaletin sağlanabilmesi için, sigara gibi zararlı alışkanlıkların yayılmasının önlenmesi gerekmektedir. Ancak askerde sigara satışı, sağlık açısından da büyük bir tehdit oluşturuyor. Gençlerin erken yaşta sigaraya başlamaları, toplumun ilerleyen dönemlerinde sağlık sorunlarını arttıran bir faktör oluyor. Birçok kişi, askerdeki sigara alışkanlıklarının, özellikle düşük gelirli gençler için bir tür ekonomik zorlukla birleşerek bir kısır döngüye dönüştüğünü düşünüyor. Bu döngü, hem bireysel sağlığı hem de toplumsal refahı tehdit ediyor.
Sosyal adaletin sağlanması adına, sigara satışı konusunda daha katı kuralların uygulanması ve askerlikte sağlıklı alışkanlıkların teşvik edilmesi gereklidir. Sigara, sadece bireysel bir tercih değil, aynı zamanda toplumsal eşitsizlikleri derinleştiren bir unsurdur. Askerde sigara satılmasının, bu bağlamda toplumsal cinsiyet, sınıf ve sağlık üzerindeki etkilerini göz ardı etmek mümkün değildir.
Sonuç
“Askerde sigara satılıyor mu?” sorusu, yalnızca sigara kullanımını değil, toplumsal yapının, eşitsizliklerin, sağlık sorunlarının ve gençlerin sosyal normlara uyma çabalarının bir yansımasıdır. Toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden bakıldığında, askerlikte sigara satışı, çok daha derin ve karmaşık bir anlam taşır. Sigara, sadece bir alışkanlık olmaktan çıkar, aynı zamanda toplumsal bir bağ ve eşitsizliğin simgesi haline gelir. Askerde sigara satışına karşı alınacak önlemler, toplumsal sağlığın ve adaletin sağlanmasında önemli bir adım olacaktır.